Restauratie van de windmotor Gerrit Goukes

Burdaard, Friesland

Vlakbij Burdaard aan de Dokkumer Ee (Elfstedentocht!) staat deze grote windmotor, gemaakt door de firma Bakker in IJlst. De Gerrit Goukes windmotor is de laatste van dit type; de “Record” met acht straalarmen (alle anderen hebben er zes). Op initiatief van de Stichting tot behoud molen Gerrit Goukespolder uit Burdaard is de restauratie van de windmotor in gang gezet. De molen is op de gemeentelijke monumentenlijst gezet en een restauratieplan is opgesteld. Het specialistische metaalbedrijf Mannen van Staal uit Leeuwarden is ingezet om de restauratie uit te voeren. Naast de bijdrage van € 14.500,- vanuit het Molenfonds hebben de provincie Fryslân en het Wetterskip Fryslân beide grote bijdragen gedaan.

Foto van een 6-straals Record, een kleiner model

De “Amerikaanse” windmotor werd halverwege de negentiende eeuw ontwikkeld in Noord-Amerika, om boeren te helpen met water uit de grond pompen. Via Duitse ingenieurs is de windmotor in ons land terecht gekomen. Begin twintigste eeuw waren er verschillende fabrikanten die allemaal hun eigen type windmotor maakten met mooie namen als ‘Herkules Metallicus’, ‘Energie’ en ook de ‘Record’. Doordat de windmotor vrijwel zelfstandig en zonder molenaar in de polderbemaling kon voorzien werden ze in rap tempo in vooral Friesland en Noord-Holland gebouwd. Lange tijd werden de windmotoren lelijk gevonden en zelfs als angstaanjagend gezien. Als er een tjasker werd vervangen door een windmotor viel dat niet altijd in goede aarde. Jac. P. Thijsse schreef erover in zijn beroemde Verkade album over Friesland (1918): “Ze zien er heel typisch uit, die Tjaskers, en ’t is eigenlijk jammer dat ze gaandeweg vervangen worden door die witte, blikken, veelwiekige Amerikaanse molens”. De laatste jaren is er steeds meer waardering gekomen voor de windmotor. In de begintijd van De Hollandsche Molen sprak men nog wel van een “schrikmolen”, maar nu zet de Vereniging zich in voor het behoud van deze bijzondere ijzeren machines. Ze markeren de overgang van traditionele windmolens naar mechanische bemaling.

Foto: (c) Peter van Schaik / met dank aan de Stichting tot behoud molen Gerrit Goukespolder
3 mei 2019

Gerrit Goukespoldermolen draait weer!

Na een ingrijpende restauratie heeft de Record windmotor (fabrikaat Bakker, IJlst) in de Gerrit Goukespolder weer gedraaid. De Mannen van Staal, het specialistische metaalbedrijf dat de restauratie uitvoert, zijn nu de restauratie aan het afronden. De officiele ingebruikstelling van de windmotor staat voor later dit jaar gepland. Het is de bedoeling dat de molen ook…

Lees meer