Restauratie Korenmolen Zuidzande

Molen Zuidzande helemaal gestript voor grote restauratie

(Bron: PZC, 30 juli 2019) De molen van Zuidzande wordt het komende half jaar flink onder handen genomen.  Wat er allemaal wordt vervangen aan het rijksmonument? Zowat alles, vertelt molenaar Jan Leen van Immerzeel. 

De naamloze beltmolen aan de Sluissedijk is in 1874 gebouwd en dringend toe aan een opknapbeurt. ,,We hebben besloten om zodanig te restaureren dat we minimaal dertig jaar vooruit kunnen.” In 1981 is de molen voor het laatst gerestaureerd en in 1996 was de laatste grote onderhoudsbeurt. 

De stichting Behoud Zuidzandse Molen is de motor achter de restauratie. Toen Jan Leen van Immerzeel twee jaar geleden molenaar werd, ging het balletje rollen. De  jaren daarvoor draaide de molen slechts af en toe, omdat stilstand achteruitgang betekent. De nieuwe molenaar constateerde meteen dat er veel onderhoud nodig was en toenmalig eigenaresse Dominique Koch gaf hem groen licht om daarmee aan de slag te gaan. ,,Ik ben zo’n twee jaar met de voorbereidingen bezig geweest.  Er moest met de Monumentenwacht in kaart worden gebracht wat de technische staat was en in oktober 2018 hebben we de stichting opgericht.” In maart vorig jaar verkocht Koch de molen voor een symbolische euro aan de stichting. De restauratie zelf kost zo’n 425.000 euro. De provincie Zeeland betaalt het leeuwendeel van de kosten en voor het resterende bedrag zijn verschillende subsidies toegekend. De voormalig eigenaresse betaalt zelf ook mee. 

Authentieke uitstraling

Inmiddels zijn de wieken, de schoren en de staart al weggehaald. Hout is rot, staal is doorgeroest. Deze onderdelen worden worden volledig vervangen. De kap wordt op de grond gerestaureerd en er komt een tijdelijke kap op de molen ter bescherming.  ,,Alles wat vervangen wordt, krijgt uiteindelijk weer dezelfde authentieke uitstraling. Het is een rijksmonument en cultureel erfgoed.”

Alleen de romp van de molen staat momenteel nog fier overeind. Ook daar moet het nodige aan gebeuren. De molen is ooit geïmpregneerd geweest, vertelt de molenaar. ,,Daardoor ademt de muur niet meer en zit hij vol vocht wat er niet meer uit kan.  Als het vriest, zet water uit waardoor de baklaag van de stenen er af barst.” Alle stenen zijn gecontroleerd en er moeten er maar liefst 7000 vervangen worden.Twee aannemers zijn met de restauratie bezig: molenmakerij Herrewijnen uit Stellendam en aannemingsbedrijf Leenhouts uit Oostburg. Voor kerst moet de molen klaar zijn. 

Unieke hoepelvang

Een hele klus, maar de molen is dan ook bijzonder. Die heeft een ‘houten hoepelvang.’ Dat betekent dat er rond het bovenwiel, helemaal bovenin de kap,  een houten plank uit één stuk zit die rond is gebogen: ,,Dat is uniek, bij andere molens bestaat de vang uit houten blokken.”
De vang is de rem om het draaien van de wieken te stoppen en fungeert ook als handrem.  Drie molens in Nederland hebben zo’n hoepelvang en die staan alledrie in Zeeuws-Vlaanderen. ,,In Zuidzande, Sluis en Retranchement.”

Foto: Camile Schelstraete

Van Immerzeel, gediplomeerd molenaar, vindt het belangrijk dat de molen behouden blijft . ,,De oude techniek is mooi. In 1200 werden er zelfs al molens beschreven.”

Reacties